İşten Çıkarılan İşçinin Hakları Neler? İşçi Neler Talep Edebilir?

İşçiler ve işverenler arasındaki iş sözleşmeleri çeşitli nedenlerle feshedilebilir. İşçinin ölümü, tarafların anlaşması (ikale sözleşmesi) ve belirli bir sürenin sona ermesi iş sözleşmesinin feshi için ortak sebeplerdir. İş sözleşmesi taraflardan biri tarafından tek taraflı olarak da feshedilebilir. Bu durumda, iş sözleşmesinin işveren tarafından feshi üzerine işçinin feshi üzerine çalışanın belirli hakları meydana gelir. Bu haklar, kıdem tazminatı, tatil ödeneği, işçi bayramı, yıllık izin ödeneği vb. şeklindedir.

İkale Sözleşmesi

İkale ne demek sorusunun cevabı bu sözleşmenin ayrıntılarını anlayabilmek için de anlam ifade ediyor. İkale kısaca işveren ile işçinin anlaşmalı bir şekilde iş ilişkilerini sonlandırmaları anlamına geliyor. Bu sözleşme gerçekleşmediğinde ise işçi tazminat hakkı ve kapsamından faydalanmak durumunda kalıyor.

İş sözleşmesi tarafların karşılıklı mutabakatı ile yani karşılıklı fesih sözleşmesi ile feshedilirse taraflar kıdem tazminatı ödemek zorunda değildir. Çalışanlar, iş güvencesi düzenlemeleri nedeniyle kıdem tazminatı ve kıdem tazminatı alamamakta ve işe dönememektedir. İş ilişkisinin karşılıklı olarak sona ermesi, çalışanın açık rızasını ve meşru menfaatini gerektirir. Belirli süreli bir iş sözleşmesi, sona erdiğinde otomatik olarak sona erer ve başka bir şeye gerek yoktur. İşçinin ölümü ile iş ilişkisi sona erer. İşverenin ölümü halinde, onun yerine mirasçıları geçecek ve işin devrine ilişkin hükümler gerekli değişiklikler yapılarak uygulanacaktır. Bir iş sözleşmesi, sözleşmenin taraflarından biri tarafından sözleşmeyi feshetme, yani fesih niyetini ifade ederek feshedilebilir. Fesih, yıkıcı yenilikler yaratma hakkıdır. Feshin geçerli olabilmesi için fesih bildiriminin karşı tarafa ulaşması gerekir. Fesih şartları, şartlara ve sonuçlara bağlı olarak, ilan edilmiş (zamanında) ve beyan edilmemiş (süresiz, haklı) fesih olarak ikiye ayrılır.

İşe İade Davası

Eğer sözleşme işveren tarafından feshedilmişse ve işçi, feshin haklı nedenlere dayanmadığını düşünüyorsa, işe iade davası açılması uygun olabilir. Bu durumda iptalin haklı bir sebebe dayanıp dayanmadığı tespit edilecektir. Bir çalışanın işe iade davasını açabilmesi için önce zorunlu tahkime başvurması gerekir ve tahkimde anlaşma sağlanmalıdır. İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih ihbarnamesinin tebliğinden itibaren bir ay içinde, ihbarın mesnetsiz olduğunu ileri sürerek İş Mahkemesi Kanunu hükümlerine göre hakeme iade talebinde bulunmak zorundadır.  Fesih veya verilen sebepler geçerli değildir. Arabuluculuk faaliyetleri sonunda anlaşma sağlanamazsa, son ihbar tarihinden itibaren iki hafta içinde İş Mahkemesinde işe iade davası açılabilir.

Yıllık İzin Ücreti Hakkı

Çalışanlar, mesai saatleri içinde yıllık iznin tamamını veya bir kısmını kullanmamış durumda olabilirler. Yıllık izinde çalışan işçiler, kullanılmayan yıllık izin karşılığında ücret alma hakkına sahiptir. İşçinin yıllık izne çıkabilmesi için şirkette en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Yıllık ücretli izin, i maaş üzerinden hesaplanır. İşverenler, çalışanlarını yıllık izinden yoksun bıraktıklarını veya ücretlerini ödediklerini yazılı olarak kanıtlamak zorundadır.

İş Arama İzni

İşçi hakları kapsamında iş arama izni de bulunur. İşveren, iş sözleşmesini zamanında feshederse, ihbar süresi içinde işçiye kendisine eni bir iş bulabilmesi için kesintisiz iş arama izni vermekle yükümlüdür. Bu süre ise günde 2 saatten az olamaz ve çalışanlar iş arama izin sürelerini birleştirebilir. Ancak toplu iş arama iznine çıkmak isteyen kişinin bunu emeklilik tarihinden bir gün önce işverene bildirmesi gerekir.  İşveren yeni bir iş arama izni vermezse veya işten yeterince yararlanılmazsa bu süre için işçiye ücret ödenir. İşveren, çalışma izninin geçerlilik süresi içinde işçi çalıştırırsa, işveren, işçinin çalışma izni olmadan alacağı ücretin tamamını ve ilave olarak işçinin çalıştığı saatlerin tamamını ödeyecektir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir