Dava ve Ceza Zamanaşımı Nedir, Şartları Neler?

Dava zamanaşımı Türk Ceza Kanunu’nda yer alan bir kuraldır ve suçun işlenmesinden belli bir süre sonra yürürlüğe girer. Ceza Kanununa göre, suç işlendikten sonra belirli bir süre içinde dava açılmalıdır. Aksi halde suçun cezalandırılması için herhangi bir dava veya teklif yapılamaz. Bu durum zamanaşımı olarak bilinir. Ceza zamanaşımı bu şekilde belirlenir.

Dava Zamanaşımı Nasıl Gerçekleşir?

Zamanaşımının uygulanabilmesi için öncelikle suç ve süresinin kanunla belirlenmesi gerekir. Her suçun zaman aşımı vardır. Zamanaşımı süresi de bu kanunla belirlenir.

Suçun işlenmesinden itibaren 5 veya 10 yıl içinde karar verilmez veya dava açılmazsa mahkûmiyet ve failin davası düşürülebilir. Suçlular bu suçtan dolayı cezalandırılmayacak veya adalet önüne çıkarılmayacak. Belirli nedenlerle zamanaşımı durdurulabilir. Bunlar genel olarak:

  • Onay koşulları
  • Karar kriterleri
  • Kaçak kararı
  • Bekletici meseleler

Yukarıdaki dört koşul, sınırlama süresinin sona ermesine neden olacaktır. Bu koşulların yerine getirilmesi halinde Kısıtlı Süre, koşullar sona erene kadar askıya alınacaktır.

Ceza Zamanaşımı Süresi Nasıl Belirlenir?

Davalarda zamanaşımı kavramı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 66. maddesinde yer almaktadır. Bu maddeye göre, herhangi bir suç veya cezanın belirlenmiş olan bir süre içinde verilmesi ve belirli bir süre içinde kovuşturmanın başlatılması gerekir. Mahkeme, suçun davasının veya cezasının belirlenen süre içinde tamamlanmaması durumunda da cezadan feragat edebilir. Mahkemeler cezalardan feragat edebilir, böylece davaları belirli bir süre içinde gönüllü olarak da sona erdirebilirler.

Hapis ve para cezalarında zamanaşımı süresi belirlenirken daha ağır olan ceza yani hapis cezası dikkate alınır. Bu süreden sonra ceza uygulanamaz. Kovuşturma cezaları veya kurallarda belirtilen hakların geri alınması süreleri, zamanaşımı süresinin sonuna kadar devam eder. Bir mahkumiyete dahil olan müsadere emri, mahkumiyetin yasal etkisinden itibaren 20 yıllık özel bir ceza sağlar. Bu, hapisteyken verilen müsadere kararının, cezanın bitiminden 20 yıl sonra uygulanamayacağı anlamına gelir. Bir ceza davasında hüküm giyen kişinin bilerek suç işlemesi ve en fazla iki yıl veya daha fazla hapis cezasına çarptırılması halinde zamanaşımı durdurulur. Yurt dışında Devlete ve Devlete karşı işlenen suçlar için ağırlaştırılmış müebbet hapis veya on yıl ve daha fazla hapis cezasına zamanaşımı uygulanmaz. Müebbet ne demek sorusuna gelince kısaca; hukukta yaşadığı süre boyunca anlamına gelir. Bu bağlamda müebbet kaç yıl sorusuna da ömür boyu şeklinde cevap vermek daha elzem olur.

Ceza ve Dava Zamanaşımı Neye Göre Belirlenir?

Cezalar ve zamanaşımı birçok şeye bağlıdır. Üç farklı alanda ayrı ayrı kontrol edilmektedir. Zamanaşımı, cezanın kesinleştiği ve ihlalin işlendiği tarihte başlayabilir.

  • 12-15 yaş arası çocuklar
  • 15 ila 18 yaş arası çocuklar
  • 18 yaş üstü

Yukarıda bahsedilen üç farklı grup, zamanaşımı ve cezaların nasıl belirlendiği konusunda farklılık göstermektedir. Her kuruluş tarafından belirlenen kısıtlama süresi farklıdır. Bu nedenle cezaya çarptırılan failin yaşı bu aşamada büyük önem taşımaktadır.

Dava Zamanaşımı Durumunda Ne Kadar Verilir?

Soruşturma sürecinde zamanaşımı süresinin dolması halinde Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Kovuşturma aşamasında zamanaşımı süresi dolarsa, derhal beraat gerekmedikçe (örneğin davranış suç teşkil etmedikçe veya suç olmaktan çıkarılmadıkça) mahkeme devam edemez. Zamanaşımı nedeniyle vazgeçme kararı almak zorundadır. Ancak, sadece müsadere tabi olan eşyalar için, bunları taşımanın ve saklamanın bir ihlal olup olmadığı belirlenir ve bunları düşürmeye, el koymaya veya iade etmeye karar verilir. Olağan ne demek diye bakıldığında ise bu durum ile ilgilidir ve kesinleşmemiş kararlara giden yolu tanımlar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir